غوریان ولسوالۍ غوریان ولسوالۍ د افغانستان د لویدیځ ولایت، هرات، له مهمو ستراتیژیکو ولسوالیو څخه ده چې د ایران اسلامي جمهوریت له پوله سره نږدې موقعیت لري. دا ولسوالي د اقتصادي فعالیتونو، کرنیز پرمختګ او غني فرهنګي میراث له امله شهرت لري او د سیمې په ټولنیز او اقتصادي جوړښت کې مهم رول لري. جغرافیایي موقعیت غوریان د هرات ولایت په لویدیځ کې پرته ده. دا له شمال څخه د کشک کهنه او گذره ولسوالیو، له سوېل څخه له زنده‌جان، له ختیځ څخه له انجیل ولسوالۍ او له لویدیځ څخه د ایران اسلامي جمهوریت سره پوله لري. دا ستراتیژیک موقعیت غوریان د افغانستان او ایران ترمنځ د مهمو سوداګریزو دروازو په توګه پیژندل شوی. اقتصاد او سوداګري د پولې له امله، غوریان د قانوني او غیر رسمي سوداګرۍ لپاره یو مهم لوری ګرځېدلی دی. د سیمې بازارونه له ایراني توکو ډک دي، او افغان محصولات، په ځانګړي ډول کرنیز توکي، له پولې هاخوا انتقالیږي. ډېری کورنۍ د پولې پورې غاړه سوداګرۍ یا په ایران کې د موسمي کار له لارې خپلې عایدات ترلاسه کوي. کرنه او معیشت کرنه د غوریان ولسوالۍ د خلکو د ژوندانه بنسټیزه برخه جوړوي. د نیمه وچ اقلیم، د هریرود سیند، او اړوندو کاریزونو د اوبو له برکته، بزګران غنم، وربشې، پټاک، او سبزي‌جات کرلي شي. دا ولسوالي د انګورو، انارو، او خټکیو د تولید له امله هم مشهوره ده، چې ځینې یې نه یوازې په کورنیو بازارونو کې پلورل کیږي، بلکې صادرېږي هم. د پسونو، وزو او غواوو پالنه د ډېرو کلیوالو کورنیو لپاره بل مهم عایداتي سرچینه ده. سره له دې چې اقلیمي بدلونونه او د اوبو کمښت یو ننګونه ده، خو دودیزه کرنه او د ټولنې نوي اقدامات د دې سکتور ملاتړ کوي. ډېری کورنۍ د کرنې، کوچنۍ سوداګرۍ، او د موسمي کار د ترکیب له لارې خپلې اړتیاوې پوره کوي. فرهنګ او ټولنه د غوریان خلک د مېلمه‌پالنې، فرهنګي دودونو، محلي موسیقۍ، دودیزو لباسونو، او مذهبي مراسمو له امله پېژندل کیږي. دا ولسوالي پښتو او دري ژبې ویونکي لري چې په تفاهم او همغږۍ سره ژوند کوي. ستونزې او ننګونې سره له دې چې غوریان ګڼې مثبتې ځانګړتیاوې لري، لا هم له یو شمېر ستونزو سره مخ ده؛ لکه کمزوری بنسټیز جوړښت (انفراسټرکچر)، د روغتیا او معارف عصري خدماتو کمښت، او د اوبو کمښت. امنیت په وروستیو کلونو کې ښه شوی، خو لا هم د اوږدمهاله پرمختګ لپاره پراخې پراختیایي پروژې ته اړتیا شته.

کشک رباط‌سنگی ولسوالۍ کشک رباط‌سنگی د افغانستان په لویدیځ، د هرات ولایت په شمال کې یوه مهمه او ستراتیژیکه ولسوالۍ ده. دا ولسوالۍ له هرات ښار څخه شاوخوا ۰۶ کیلومتره لیرې پرته ده. پخوا دا سیمه د کشک لویې ولسوالۍ برخه وه، خو د اداري آسانتیاوو لپاره دا سیمه په دوو ولسوالیو وېشل شوې ده: کشک رباط‌سنگی او کشک کهنه. جغرافیه او موقعیت کشک رباط‌سنگی ولسوالۍ شاوخوا ۳۲۹.۲ کیلومتر مربع مساحت لري او مرکز یې له بحر د سطحې څخه په شاوخوا ۰۰۴۱ متره لوړوالي کې واقع دی. دا ولسوالۍ له ترکمنستان هېواد سره ګډه پوله لري او له همدې امله د افغانستان یو له مهمو سرحدي ولسوالیو څخه شمېرل کېږي. ترقندي بندر چې د افغانستان او ترکمنستان ترمنځ یو رسمي او نړیوال سرحدي گذرگاه دی، په همدې ولسوالۍ کې موقعیت لري. دغه بندر د سوداګرۍ او ترانزیټ لپاره خورا مهم رول لري. نفوس او ژبه د وروستیو اټکلونو له مخې، د کشک رباط‌سنگی ولسوالۍ نفوس شاوخوا ۰۹۳,۵۳۱ تنه دی. د سیمې اکثره خلک دري‌ژبي (فارسي‌وایونکي) دي او زیاتره یې د حنفي مذهب پیروان دي. د دغې ولسوالۍ خلک میلمه‌پاله، دین‌دوسته او فرهنګ‌پال شخصیت لري. کلي او قریې په کشک رباط‌سنگی کې نږدې ۰۸۱ رسمي او غیر رسمي کلي شته چې د ولسوالۍ په بیلابیلو برخو کې خپاره دي. ډېری کلي تاریخي شالید لري او ځینې یې د سرحد سره نږدې موقعیت لري. د کلیو ترمنځ لارې اکثره خامې او فرعي دي، خو په وروستیو کلونو کې د سړک جوړونې او زیربناوو د پرمختګ لپاره ځینې پروژې تطبیق شوې دي. اقتصاد او معیشت د دې ولسوالۍ خلک اکثراً له کرنې او مالدارۍ څخه خپل معیشت تأمینوي. د حاصل‌خیزو ځمکو، د سیندونو اوبو، او مناسب اقلیم له امله دلته غنم، اوربشې، نخود، عدس او نور کرنیز محصولات کرل کېږي. همدارنګه، د غوا، بزو او میږو پالنه هم د خلکو ترمنځ ډېره رواج لري. د کرنیزو فعالیتونو تر څنګ، یو شمېر کورنۍ د ترقندي بندر ترڅنګ د کوچنۍ سوداګرۍ او سرحدي تجارت له لارې عواید ترلاسه کوي. فرهنګ، تعلیم او ورزش د کشک رباط‌سنگی اوسېدونکي فرهنګي او هنري چارو ته خاص اهمیت ورکوي. د شپې ناستې، مشاعره‌ګانې، دینی او ادبي غونډې د دوی د کلتوري فعالیتونو یوه برخه ده. ځوانان د والیبال، فوټبال او دودیزو لوبو لکه بزکشي سره ځانګړې علاقه لري. په تعلیمي برخه کې، دغه ولسوالۍ لومړني، متوسط او لیسه مکاتب لري، خو بیا هم د ولسوالیو لرې پرتو سیمو کې د ښوونځیو د کمښت ستونزه موجوده ده. ستراتیژیک اهمیت له ترکمنستان سره ګډه پوله او د ترقندي بندر شتون دې ولسوالۍ ته یو مهم سیاسي، اقتصادي او امنیتي ارزښت ورکړی دی. له همدې امله، په تېرو کلونو کې دولتي بنسټونه او نړیوال سازمانونه د امنیت، کرنې، تعلیم او روغتیا په برخو کې بېلابېلې پراختیایي پروژې دلته پلي کړې دي.

ګذره ولسوالۍ ګذره ولسوالۍ د افغانستان د لوېدیځ زون په هرات ولایت کې یوه له مهمو او تاریخي ولسوالیو څخه شمېرل کېږي. هرات ولایت له دې ولسوالیو جوړ دی: هرات ښار، ګذره، انجیل، کرخ، زنده‌جان، غوریان، کوه‌زور، کشک کهنه، کشک رباط‌سنگی، اوبه، چشت، ادرسکن، شیندند، پشت‌زرغون، او زاول.ګذره ولسوالۍ د خپل ستراتیژیک جغرافیوي موقعیت، غني کلتوري میراث، او د ملي سړکونو نږدېوالي له امله تل د شاوخوا ولسوالیو ترمنځ مهم رول لوبولی دی. د ګذره جغرافیوي موقعیت ګذره د هرات ولایت په مرکزي برخه کې موقعیت لري. دا له شمال سره د هرات ښار، له لوېدیځ سره د زنده‌جان ولسوالۍ، له جنوب سره د ادرسکن ولسوالۍ، او له ختیځ سره د انجیل ولسوالۍ سره ګډې پولې لري. د هرات ښار نږدېوالی ګذره ولسوالۍ ته دا فرصت ورکړی چې د اقتصادي، ټولنیزو او کلتوري تبادلو یو مهم مرکز پاتې شي. نفوس او ټولنیز جوړښت په ګذره ولسوالۍ کې متنوع خلک ژوند کوي، چې ډېری یې د دري ژبې ویونکي دي. د دې ځای خلک د مېلمه‌پالنې، مذهبي ارزښتونو او یووالي لپاره مشهور دي. دودیز لباسونه، مذهبي او کلتوري غونډې، او د مسجدونو او عامه ځایونو په فعالیتونو کې د خلکو ګډون د هغوی د ورځني ژوند یوه مهمه برخه ده. اقتصادي ظرفیتونه د ګذره اقتصاد تر ډېره پر کرنه، مالدارۍ، او باغدارۍ ولاړ دی. دا سیمه حاصل‌خېزه ځمکه لري، چې د نهرونو او څاه‌ګانو څخه خړوبېږي، او د تجربه‌لرونکو بزګرانو درلودل یې کرنیزې چارې پیاوړې کړي دي. اصلي کرنیز محصولات یې غنم، اوربشې، انګور، خټکي، او بېلابېل سبزيجات دي. همداراز د میوو باغونه د خلکو لپاره د عاید او کار زمینې برابرې کړي دي. سربېره پر دې، دودیزو لاسي صنایعو، لکه قالین‌اوبدنه او ګلیم‌اوبدنه، د ښځو او کورنیو ترمنځ رواج لري، او د کورني اقتصاد لپاره مهم نقش لري. کلتوري او طبیعي ښکلاوې که څه هم ګذره له ښار سره نږدې ده، بیا هم خپل طبیعي ښکلا او بکر چاپېریال یې ساتلی دی. پراخ شنه ډګرونه، کرنیزې ځمکې، او ګڼ باغونه دا سیمه د کورني سیاحت لپاره زړه‌راښکونکې ګرځولې ده. همداراز، دلته د سپکو مزلونو (هایکینګ) او چاپېریالي سیاحت لپاره هم فرصتونه شته. تر دې ورهاخوا، په ولسوالۍ کې یو شمېر مذهبي او تاریخي ځایونه شتون لري، چې ځایي زیارت کوونکي او لیدونکي ورجلبوي. د پراختیا ظرفیت د ګذره ولسوالۍ طبیعي ښکلا، حاصل‌خېزې ځمکې، ژور کلتوري بنسټ، او د هرات ښار نږدېوالي ته په کتو سره دا سیمه د راتلونکې پراختیا لپاره پراخ ظرفیت لري. که زیربناوې یې پراخې شي او پرمختیایي پروژې پیاوړې شي، نو ګذره کولی شي د هرات ولایت په اقتصادي او کلتوري ودې کې مهم رول ولوبوي.

د زنده‌جان ولسوالۍ د هرات ولایت، چې د افغانستان لوېدیځ کې موقعیت لري، د خپل متنوع اقلیم او جغرافیې له امله د طبیعي سرچینو او بکر سېلانی ځایونو له پلوه یو له مهمو ولایتونو څخه شمېرل کېږي. د ژنده‌جان او قُریه‌ان ولسوالۍ، په ځانګړې توګه د دوی پوله‌والې سیمې، ښکلي منظرو، ارزښتناکو اوبو سرچینو او طبیعي بوټو له مخې د کلیوالي او طبیعت‌بنسټه سېلانیو لپاره یوه غوره زمینه برابروي. دا مقاله د دوه مهمو سیمو: د بند قریه‌ان او د زنده‌جان د ځنګله موقعیت، ظرفیتونو او اوسني حالت ته کتنه کوي. د دوی جغرافیوي موقعیت، بومي کلتور، او ځانګړې طبیعي چاپېریال له امله، دا سیمې د سیمه‌والو او طبیعت‌پالو پام ځانته رااړولی دی. جغرافیوي موقعیت او لاسرسی د بند قریه‌ان سیمه د زنده‌جان او قریه‌ان ولسوالیو ترمنځ پر پوله پرته ده، چې له مرکز هرات ښار څخه شاوخوا ۰۳ تر ۵۳ کیلومتره واټن لري. دې سیمې ته د پل هاشمي له لارې لاسرسی شونی دی، او د شخصي موټر په وسیله د تګ موده تر یوې ګړۍ کمه ده. د زنده‌جان ځنګل، چې د سیمې خلک یې “قرُغ” بولي، د زنده‌جان ولسوالۍ په زړه کې پروت دی. دا سیمه د نسبتاً ګڼو بوټو، شنه ساحو، او د محلي خلکو له خوا د محافظت شوي چاپېریال له امله ځانګړی ارزښت لري. د کرنې او طبیعي ښکلا سرچینه بند قریه‌ان د هرات لوېدیځو سیمو لپاره یوه حیاتي د اوبو سرچینه ده. دا بند له طبیعي اوبو تغذیه کېږي او د قریه‌ان، کوهسان، او انجیل ولسوالیو ځمکې خړوبوي. د اقتصادي ارزښت تر څنګ، دا بند له طبیعي پلوه هم ځانګړی اهمیت لري: شاوخوا غرونه، د بند ښکلي انځورونه، او ارامه چاپېریالً دا ځای د طبیعت‌پالو او سیلانیانو لپاره جذاب ګرځوي. د زنده‌جان قرغ (ځنګل): یوه محافظت شوې شنه سیمه “قرغ” په محلي هراتي لهجه کې هغه ساحې ته ویل کېږي چې یا د خلکو یا ادارو له خوا د لنډ یا اوږد مهال لپاره د طبیعت له تخریب څخه ساتل کېږي. په دغو سیمو کې د لرګیو او بوټو راایستلو اجازه نه وي یا محدوده وي. د ژنده‌جان قرغ له همدې جملې څخه دی، چې د طبیعي بوټو، شنو ساحو، او د کورنیو یا دوستانه غونډو لپاره مناسبه فضا لري. زنده‌جان ولسوالۍ کلتور، خلک، او میلمه‌پالنه یوه بله مهمه ځانګړنه د دغو سیمو د خلکو غنی کلتور دی. سیلانیان معمولاً د خلکو له تود هرکلي، دودیزو جامو، او محلي خوراکونو لکه تنوري ډوډۍ، ځمکنۍ غوښې، او زعفراني چای سره مخامخ کېږي. ګڼ شمېر خلک د نمدو (نمدمالۍ) په څېر محلي صنایع ترسره کوي، چې هم کلتوري ارزښت لري او هم د کورنۍ اقتصاد ته ګټه رسوي سېلاني فرصتونه او تفریحي فعالیتونه سره له دې چې دا سیمې طبیعي ښکلا او پراخه فضاوې لري، خو د سیلانیو لپاره لازم بنسټیز خدمات نشته. خو لا هم لاندې فعالیتونه امکان لري: د طبیعت‌سفرونه او کمپ جوړول د منظرو او وحشي ژویو عکاسي د محلي خوراکونو معرفي د محلي صنایع نندارې قدم وهل او سهاري ورزشونه که مناسب پلان جوړ شي، دا فعالیتونه کولای شي کورني او بهرني سیلانیان جذب کړي. چلنجونه او اړتیاوې سره له دې چې بند قریه‌ان او د زنده‌جان قرغ ډېره ښه پوتانسیال لري، لا هم له ځینو ستونزو سره مخ دي: ادامه بده، جمله یا پاراگراف بعدی رو بفرست. د اسفالتي سړکونو نشتوالی او د باراني فصلونو پر مهال ستونزمن لاسرسی د حفظ‌الصحت او عامه خدماتو کمښت د چاپېریال ککړتیا د کثافاتو د ناسمې مدیریت له امله د طبیعت ساتنې په اړه د ځینو سیلانیانو د نه پوهاوي ستونزه وړاندیزونه او حل لارې د دې سیمو د ساتنې او پرمختګ لپاره دا اقدامات سپارښتنه کېږي: د سړکونو جوړول او د لارښود نښو نصب د استراحت‌ځایونو یا میلمه‌پالو کورونو جوړول په همکارۍ د ځایي خلکو سره د چاپېریال ساتنې په اړه تعلیمي سفرونه تنظیمول د خلکو پوهاوی لوړول د رسنیو او ټولنیزو شبکو له لارې د دولت او سیمه‌والو ترمنځ همغږي، د قرغونو د ساتنې لپاره دا طبیعي سیمې، لکه بند قریه‌ان او د زنده‌جان قرغ، د هرات ولایت له جغرافیوي، چاپېریالي، او کلتوري شتمنیو څخه دي. د دغو سرچینو سم مدیریت او محافظت نه یوازې د دوامداره سیمه‌ییز پرمختګ سبب کېږي، بلکې د ټولنیز ژوندانه د خوښۍ، کلتوري پیاوړتیا، او کورني او نړیوال سېلانیو د جذب زمینې هم برابروي.

ولسوالی کرخ ولسوالي کرخ د افغانستان د لويديځ ولايت، هرات، له مهمو اداري واحدونو څخه شمېرل کېږي. د دې ولسوالۍ ځانګړی جغرافيايي موقعيت، کلتوري تنوع، فعال محلي بازارونه او طبيعي ښکلا، دا ځای د هرات او ګاونډيو ولايتونو اوسېدونکو لپاره يو مشهور تفريحي او سياحتي ځای ګرځولی دی. جغرافيايي موقعيت او اداري جوړښت کرخ ولسوالي د هرات ولايت په شمال لويديځ کې موقعيت لري. دا ولسوالي شاوخوا ۶۸۱ کلي لري چې په غرني او دښتني سيمو کې خپاره شوي دي. ځينې کلي يې ځانګړي طبيعي يا ټولنيز ځانګړتياوې لري. دا ولسوالي د هرات ښار له مرکز څخه د سړک له لارې د تګ راتګ وړ ده، او د دې سړکونو پر غاړه کوچني دوکانونه او د سړک غاړې بازارونه شتون لري. طبيعي جذابيتونه د کرخ له مشهورو سيمو څخه يوه د بند سبزک (سبزک بند) سيمه ده. که څه هم دې ځای ته “بند” ويل کېږي، خو دا مهال دا سيمه دايمي د اوبو سرچينه نه لري او وچه ده. سره له دې، شاوخوا طبيعي منظرې لکه غونډۍ، پراخ ميدانونه او غرونه دا ځای د طبیعت‌دوستانو او د اونۍ پای سیلانیانو لپاره جذاب ګرځولی دی. محلي بازارونه او اقتصادي فعالیتونه کرخ یو شمېر فعال بازارونه لري چې د اوسېدونکو او مېلمنو ورځنۍ اړتیاوې پوره کوي. په دغو بازارونو کې لاندې توکي موندل کېږي: تازه مېوې او سبزيجات ژوندي چرګان او پروسس شوي چرګان محلي خوراکي توکي لبنيات او وچه توکي د کرخ مرکزي بازار د ولسوالۍ له بوختو سيمو څخه دی. دا بازار په ځانګړي ډول د اونۍ په پای کې ګڼه ګوڼه لري، ځکه چې ډېری خلک له دې ځایه د تفريحي سیمو لپاره توکي اخلي. تګ راتګ او د ترانسپورت اسانتیاوې کرخ ولسوالي د هرات له ښار سره د يو کارېدونکي سړک له لارې نښلول شوې ده. د دې لارې پر اوږدوالي، د محلي خرڅوونکو او ګرځنده پلورونکو شتون ليدل کېږي. د دوی شتون د سيمې د اقتصادي فعاليت نښه ده او د ميلمنو لپاره اسانتيا برابروي. زياتره موټرونه د لارې پر اوږدوالي درېږي ترڅو د ميلې لپاره خواړه او نور توکي واخلي. کلتوري او ژبنی جوړښت کرخ د بېلابېلو قومونو د خلکو کور دی. د دې ځای محلي لهجه، چې د هراتي لهجې يوه نرمه بڼه ده، د خوږوالي او دوستانه والي لپاره مشهوره ده. دا ولسوالي د ژبې او کلتور له پلوه بډایه ده، او د مختلفو کليو ترمنځ کلتوري او ژبني تفاوتونه ليدل کېږي. دا تنوع د هرات د ولايت د غني کلتوري هويت برخه ده. تفريحي او ټولنیز ظرفيت کرخ د هرات له تر ټولو مشهور تفريحي سيمو څخه شمېرل کېږي، په ځانګړي ډول د جمعې په ورځو او رخصتيو کې. کورنۍ په ډلو کې سفر کوي ترڅو له طبيعي فضا، غرونو او موسمي سيندونو څخه خوند واخلي. دا دود د کابل په څېر ښارونو سره ورته دی، چيرې چې خلک د پغمان، قرغه يا چشمۀ دوغ سيمو ته د ميلې لپاره ځي. تعليمي امکانات او ټولنیز پرمختګ په کرخ ولسوالۍ کې د ابتدايي او ثانوي زده کړو مؤسسې شته چې د خلکو لپاره د لاسرسي وړ دي. د ښوونځيو شمېر له يو کلي څخه بل کلي ته توپير لري او د دولت يا محلي ملاتړ پر شتون پورې اړه لري. په دې وروستيو کلونو کې د ځوانانو ترمنځ تعليمي پرمختګ مثبت پرمختګ ښودلی دی. د ځايونو نومونه او کلتوري ارزښت د کرخ د دروازې په سر يوه نښه لګول شوې ده چې پرې ليکل شوي: “سړک شهید شیخ الاسلام کرخي”، ښايي دا نوم د سيمې د يو مشهور مذهبي يا تاریخي شخصیت په ویاړ نومول شوی وي. دا ډول نومونه د دې ولس د فرهنګي او مذهبي میراث درناوی څرګندوي او د ولسوالۍ تاریخي هويت ته اشاره کوي. ولسوالي کرخ، د خپلې طبيعي ښکلا، کلتوري شتمنۍ، محلي سوداګرۍ او ځانګړې لهجې له امله د هرات ولايت له پام وړ سيمو څخه ده. سره له دې چې ځینې سیمې لکه بند سبزک د اوبو د کمښت له ستونزې سره مخ دي، کرخ لا هم د سياحت، سوداګرۍ او کلتوري تبادلې يو مهم مرکز دی. د سياحت، زده کړو او کرنې په برخه کې د زيربناوو پياوړتيا کولای شي د دې ولسوالۍ د دوامداره پرمختګ لپاره مهم رول ولوبوي.