حنیفه یوسفي: د افغانستان لومړۍ ښځه چې د نوشاخ په غره بریالۍ ختلې
په داسې هېواد کې چې ښځې د ټولنیزو، کلتوري او سپورتي محدودیتونو سره مخ وي، د حنیفه یوسفي په څېر څېرو راپورته کېدل یوازې د سپورتي بریا نښه نه ده، بلکې د ټولنیز او کلتوري بدلون سمبول هم دی. هغې د افغانستان تر ټولو لوړ غر، نوشاخ، چې شاوخوا ۲۹۴،۷ متره لوړوالی لري، په بریالیتوب سره وخوت. د دې غره فتح کول د پامیر په سیمه کې د تر ټولو ستونزمنو او خطرناکو ختلو هڅو څخه ګڼل کېږي. د هغې لاسته راوړنه یوازې فزیکي صعود نه دی، بلکې د افغان ښځو وړتیا، استقامت او هیله نړۍ ته قوي پیغام ورکوي.
لنډه بیوګرافي او د سپورټي سفر پیل
حنیفه یوسفي په افغانستان کې زیږیدلې او له کوچنیوالي څخه یې د طبیعت، غرونو ختلو او ماجرايي فعالیتونو سره مینه لرله. د ډېرو افغانو ښځو برعکس چې د سپورټ په برخه کې محدودیتونه او ستونزې لري، هغې د ګڼ شمېر خنډونو سره سره مختلفه لار غوره کړه.
د غرونو او طبیعت مینه یې د هغې زړورتیا، استقامت او جرئت ژر څرګند کړ.
د هغې د غرونو ختلو سفر د کابل شاوخوا غرونو او د افغانستان نورو لوړ ځایونو کې د لومړنیو تمریناتو څخه پیل شو. د محدودو وسایلو، د مسلکي روزنې نشتوالي او د ټولنیزو محدودیتونو سره سره، هغې هېڅکله نه ودریدله. د شخصي هڅې، ځان زده کړې او سخت فزیکي تمرین له لارې یې د غرونو ختلو بنسټ جوړ کړ.
ننګونې او محدودیتونه
حنیفه یوسفي د خپل سفر په اوږدو کې له داسې ننګونو سره مخ شوه چې ډیری ښځې یې حتی تصور هم نه شي کولی:
۱. د جنسیت او کلتوري محدودیتونه
په ټولنه کې چې د ښځو سپورتي ګډون محدود یا ناوړه ګڼل کېږي، د یوې ښځې حضور په لوړ غرونو کې د قضاوت او کلتوري مخالفت سره مخ کېږي. هغې څو ځله داسې جملې واوریدې: «دا د ښځې کار نه دی.»
۲. د مسلکي تجهیزاتو نشتوالی
د غرونو ختلو لپاره ځانګړي وسایل لکه د سړې هوا جامې، تخنیکي بوټان، لوړ غرونه خیمې، او اکسیجن ته اړتیا وي. د افغانستان په شرایطو کې دا ترلاسه کول ګران او ستونزمن دي.
۳. امنیتي ننګونې
ډیری غرني سیمې په افغانستان کې خوندي نه دي، چې دوامداره روزنه یې تقریباً ناممکنه کوي.
۴. د مسلکي غرونو روزونکو نشتوالی
هغې باید د شخصي زده کړې، تجربې او د رضاکارانو یا نړیوالو ټیمونو سره په همکارۍ د ختلو پرمختللي تخنیکونه زده کړي.
د نوشاخ تاریخي صعود
نوشاخ د افغانستان تر ټولو لوړ غر دی او د پامیر په لړ کې یو له سختو غرونو څخه دی. د نوشاخ ختل د سختو شرایطو له لارې امکان لري، لکه:
د حرارت درجه تر –۳۰°C پورې راټیټه شي
خطرناک، درز لرونکي یخچالونه
د لوړې اورښت احتمال
د اکسیجن کمښت
اوږده او سخته ختنه
سره له دې ننګونو، حنیفه یوسفي او د هغې د ختلو ټیم توانېدلي چې څوکې ته ورسېږي او د افغانستان بیرغ په لوړ ځای کې پورته کړي.
د دې صعود تاریخي اهمیت
هغې د نوشاخ د غره د ختلو لومړۍ افغانه ښځه شوه.
دا لومړی ځل و چې یوه ښځه د افغانستان په تر ټولو لوړ غر کې استازیتوب وکړ.
دې پېښې افغانو نجونو ته قوي، الهام بخښونکی پیغام ورکړ.
حنیفه د افغان ښځو لپاره د جرئت، ځواک او امکاناتو سمبول شوه.
د ختلو پیغام او فلسفه
حنیفه یوسفي څو ځله ویلي چې د هغې ختل یوازې شخصي لاسته راوړنه نه ده، بلکې افغانو نجونو ته پیغام دی:
«غرونه فتح کیدی شي – حتی که نړۍ تاسو ته ووايي چې نشي کېدی.»
هغې باور لري چې سپورت د ښځو لپاره د ازادۍ، باور او ټولنیز بدلون لاره کیدی شي. د نوشاخ په څوکه کې د هغې حضور ثابته کړه چې افغان ښځې نه یوازې لویې خوبونه لیدلی شي، بلکې ځواک لري چې هغه خوبونه په واقعیت بدل کړي، حتی په تر ټولو سختو شرایطو کې.
ټولنیز او کلتوري اغېز
د هغې لاسته راوړنه په محلي او نړیوالو رسنیو کې پراخه پاملرنه ترلاسه کړه. ډېر افغانې نجونې د هغې د سفر له خبرتیا وروسته د غرونو ختلو، بایسکل چلولو او ماجرايي سپورټونو سره مینه پیدا کړه.
د هغې اغېز په لاندې برخو کې څرګندیږي:
د ښځو سپورت په اړه د عامه نظر بدلول
د ځوانو افغانو نجونو الهام بخښل
د افغان ښځو د مبارزې او ځواکونو په اړه پوهاوی لوړول
نړۍ ته د افغانستان یو مثبت تصویر وړاندې کول
د ښځو د سپورت په راتلونکې کې د حنیفې رول
نن ورځ، حنیفه یوسفي د افغانو نجونو لپاره د رول ماډل، سمبولیک مشاور، او الهام بخښونکی ګڼل کېږي. د هغې کار په بېلابېلو برخو کې دوام لري:
د ښځو د سپورت پراختیا ملاتړ کول
د طبیعت سپړنه او بهرني فعالیتونه ترویج کول
د افغانستان د غرني سیمو نړۍ ته معرفي کول
نجونې هڅول چې خپلواکي او ځان باور ترلاسه کړي
حنیفه یوسفي یوازې غرونو ختونکي نه ده؛ هغه د افغان ښځو د استقامت، زړورتیا او محدودیت نه لرونکي وړتیاوو سمبول ده. د نوشاخ صعود یې په یوه جمله کې لنډیز کېدی شي:
«هیڅ غر د افغانو ښځو لپاره ناممکن نه دی.»
د افغانستان په تر ټولو لوړ څوکه کې د ودریدو سره، هغې خپل نوم د افغانو سپورتونو په تاریخ کې ثبت کړ او د راتلونکو نسلونو لپاره لاره پرانسته.