حنیفه یوسفی – نخستین زن افغان که قلهٔ نوشاخ را فتح کرد
در کشوری که زنان سالها با محدودیتهای گستردهٔ اجتماعی، فرهنگی و ورزشی روبهرو بودهاند، ظهور چهرههایی مانند حنیفه یوسفی تنها یک دستاورد ورزشی نیست؛ بلکه نشانهای از تحول اجتماعی و فرهنگی است.
او نخستین زن افغان است که توانست بلندترین قلهٔ افغانستان، نوشاخ به ارتفاع حدود ۲۹۴۷ متر را فتح کند. فتح این قله که یکی از سختترین و خطرناکترین ارتفاعات رشتهکوه پامیر محسوب میشود، تنها یک صعود جسمی نبود؛ بلکه پیامی قدرتمند به جهان دربارهٔ توانایی، استقامت و امید زنان افغان بود.
زندگینامهٔ کوتاه و آغاز مسیر ورزشی
حنیفه یوسفی در افغانستان به دنیا آمد و از کودکی علاقهٔ عمیقی به طبیعت، کوهنوردی و فعالیتهای ماجراجویانه داشت. برخلاف بسیاری از زنان افغان که در مسیر ورزش با محدودیت روبهرو میشوند، او مسیر متفاوتی را انتخاب کرد و با وجود موانع فراوان از رویاهای خود دست نکشید.
سفر کوهنوردی او با تمرینهای ابتدایی در کوههای اطراف کابل و دیگر مناطق مرتفع افغانستان آغاز شد. او با وجود نبود تجهیزات حرفهای، کمبود مربی متخصص و شرایط دشوار اجتماعی، از تلاش باز نایستاد و با تمرینهای سخت، مطالعات شخصی و تجربهاندوزی مداوم، پایههای حرفهٔ کوهنوردی خود را ساخت.
چالشها و موانع مسیر
۱. محدودیتهای جنسیتی و فرهنگی
در جامعهای که ورزش زنان محدود شمرده میشود، حضور یک دختر در ارتفاعات بلند همواره با نگاههای قضاوتگرانه همراه بود. او بارها شنید:
«این کار برای زن نیست.»
۲. کمبود تجهیزات حرفهای
کوهنوردی نیازمند لباسهای تخصصی، چادرهای ارتفاع بالا، کفشهای ویژه و اکسیژن کمکی است؛ تجهیزاتی که در افغانستان کمیاب و بسیار گران هستند.
۳. چالشهای امنیتی
بسیاری از مناطق کوهستانی افغانستان ناامناند و تمرین مداوم را دشوار میکنند.
۴. نبود مربیان حرفهای
او مجبور شد بیشتر تکنیکهای تخصصی را از طریق مطالعه، تجربه و همکاری با گروههای داوطلب یا تیمهای بینالمللی بیاموزد.
صعود تاریخی به قلهٔ نوشاخ
نوشاخ، بلندترین قلهٔ افغانستان، مسیرهای خطرناک و شرایط بسیار سختی دارد. صعود به این کوه نیازمند تحمل موارد زیر است:
دمای تا ۳۰- درجه
یخچالها و شکافهای عمیق
خطر بالای بهمن
کمبود شدید اکسیژن
مسیرهای طولانی و بسیار شیبدار
با وجود این سختیها، حنیفه یوسفی همراه با تیم خود موفق شد قله را فتح کرده و پرچم افغانستان را بر فراز بام این سرزمین برافرازد.
اهمیت تاریخی این صعود
نخستین زن افغان که قلهٔ نوشاخ را فتح کرد.
نخستینبار یک زن نمایندهٔ افغانستان در بلندترین نقطهٔ کشور ایستاد.
پیام الهامبخش برای نسل آیندهٔ دختران افغان.
نمایش قدرت، شجاعت و توانمندی زنان افغانستان برای جهان.
پیام و فلسفهٔ صعود
حنیفه بارها گفته است که هدفش تنها فتح قله نبود؛ بلکه رساندن پیامی روشن به دختران افغان:
«کوهها را میتوان فتح کرد، حتی اگر دنیا به تو بگوید نمیتوانی.»
او باور دارد که ورزش میتواند راهی برای آزادی، اعتمادبهنفس و تغییر اجتماعی برای زنان باشد.
تأثیر اجتماعی و فرهنگی
دستاورد او بازتاب گستردهای در رسانههای داخلی و بینالمللی داشت. پس از موفقیتش، بسیاری از دختران افغان به پیادهروی، کوهنوردی، دوچرخهسواری و ورزشهای ماجراجویانه علاقهمند شدند.
تأثیرات مهم او:
تغییر نگرش جامعه نسبت به ورزش زنان
الهامبخشی به دختران جوان
افزایش آگاهی دربارهٔ توانمندی زنان
معرفی تصویر جدید و مثبت از زنان افغان به جهان
نقش حنیفه یوسفی در آیندهٔ ورزش زنان
امروز او در نقش رهبر و الگوی بسیاری از دختران شناخته میشود و در زمینههای زیر فعالیت میکند:
حمایت از توسعهٔ ورزش زنان
ترویج فعالیتهای طبیعتگردی و کوهنوردی
معرفی ظرفیتهای طبیعی افغانستان به جهان
تشویق دختران به استقلال، اعتماد به نفس و پشتکار
حنیفه یوسفی تنها یک کوهنورد نیست؛ او نماد استقامت، شجاعت و توانایی بیحد زنان افغانستان است. صعود او به نوشاخ را میتوان در یک جمله خلاصه کرد:
«هیچ قلهای برای زنان افغان غیرممکن نیست.»
او با ایستادن بر بلندترین نقطهٔ افغانستان، نام خود را در تاریخ ورزش کشور ثبت کرد و راهی جدید برای نسلهای آیندهٔ دختران گشود.